Bài 1: Thực trạng quan hệ lao động trong các doanh nghiệp

Thứ sáu - 24/05/2013 17:22
(THO) - Xây dựng quan hệ lao động (QHLĐ) hài hòa, ổn định, tiến bộ trong doanh nghiệp (DN) là điều kiện cần thiết để thúc đẩy sản xuất phát triển, giảm tranh chấp lao động, đình công không đúng quy định của pháp luật. Tuy nhiên, trên thực tế, những quy định về QHLĐ hài hòa vẫn chưa được người sử dụng lao động (NSDLĐ) và người lao động (NLĐ) thực hiện nghiêm túc, trong đó có trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước về lao động và tổ chức công đoàn.
Công nhân Công ty Xuất nhập khẩu hải sản Thanh Hóa (Khu Công nghiệp Lễ Môn) trong ca sản xuất. Ảnh: Lê Hà
Công nhân Công ty Xuất nhập khẩu hải sản Thanh Hóa (Khu Công nghiệp Lễ Môn) trong ca sản xuất. Ảnh: Lê Hà
Bất đồng và hệ lụy

Điều 7, Bộ Luật Lao động năm 2012 (sửa đổi) nêu rõ về mối QHLĐ hài hòa giữa NLĐ hoặc tập thể lao động với NSDLĐ. Tuy nhiên, trên thực tế, những quy định về QHLĐ hài hòa vẫn chưa được NSDLĐ và NLĐ thực hiện nghiêm túc, trong đó có cả trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước về lao động và tổ chức công đoàn.

Hiện, tỉnh ta có khoảng 6.000 DN đang hoạt động, trong đó có 42 DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) giải quyết việc làm cho hàng chục nghìn công nhân, lao động (CNLĐ), đóng góp ngân sách khá lớn cho tỉnh. Tuy nhiên, do hầu hết các DN trong tỉnh đều có quy mô vừa và nhỏ, số DN FDI thành lập được tổ chức công đoàn, nhưng cán bộ công đoàn chủ yếu là kiêm nhiệm, hoạt động vì lợi ích của DN là chính nên mối QHLĐ hài hòa giữa NSDLĐ và NLĐ chưa được quan tâm đúng mức dẫn đến nhiều bất đồng không được giải quyết kịp thời đã xảy ra lãn công, đình công của CNLĐ không đúng quy định của pháp luật. Theo thống kê của Liên đoàn Lao động  (LĐLĐ) tỉnh, từ năm 2008 đến đầu năm 2013, toàn tỉnh đã xảy ra 30 cuộc ngừng việc tập thể, chủ yếu là ở DN FDI,  lôi cuốn hàng chục nghìn CNLĐ tham gia nghỉ nhiều ngày, có vụ kéo dài 11 ngày, thiệt hại hàng tỷ đồng... Đình trệ sản xuất do ngừng việc tập thể không đúng quy định của pháp luật đã gây thiệt hại lớn về lợi ích kinh tế cho cả DN và thu nhập của NLĐ, ảnh hưởng uy tín DN và trật tự an toàn xã hội tại địa phương. Theo đánh giá của LĐLĐ tỉnh, các cuộc ngừng việc tập thể trên địa bàn tỉnh trong thời gian gần đây đã xuất hiện hiện tượng quấy rối, kích động, lôi kéo, gây sức ép đối với NLĐ khiến họ phải tham gia đình công, đồng thời đe dọa NLĐ đi làm trở lại. Tình trạng này chủ yếu xảy ra trong các khu nhà trọ của CNLĐ...

Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp lao động, đình công không đúng quy định pháp luật là do phần lớn CNLĐ xuất thân từ nông thôn, tuổi đời còn trẻ, chưa có tay nghề (90% CNLĐ chưa qua đào tạo). CNLĐ làm việc với cường độ cao, ít có thời gian nghỉ ngơi tái tạo sức lao động nhưng thu nhập thấp, đời sống vật chất khó khăn, đời sống tinh thần thiếu thốn, am hiểu pháp luật, nhất là Luật Lao động và Luật Công đoàn còn hạn chế... Là lực lượng lao động chính sản xuất ra của cải vật chất cho xã hội, làm lợi cho DN, nhưng thù lao của CNLĐ được hưởng và cách đối xử của DN chưa tương xứng với công sức lao động bỏ ra, nên khi bị mất quyền lợi họ dễ bị kích động và sẵn sàng ngừng việc tập thể, tự phát. Bên cạnh đó, khó khăn do tác động khủng hoảng kinh tế toàn cầu, nên một số DN chưa bảo đảm đúng thỏa thuận với NLĐ, vẫn nợ lương, chậm trả lương, tăng ca... Một số DN chưa nhận thức đầy đủ các chính sách, pháp luật lao động, vì lợi nhuận kinh doanh nên còn xem nhẹ và chưa thực sự tạo điều kiện về thời gian cho tổ chức công đoàn thực hiện việc tuyên truyền pháp luật tới CNLĐ và đáp ứng những đề xuất, kiến nghị chính đáng của CNLĐ kịp thời; không duy trì thường xuyên các kênh đối thoại giữa NSDLĐ với NLĐ nên mối QHLĐ hài hòa tại đơn vị chưa được cải thiện. Bên cạnh đó, tổ chức công đoàn cơ sở lực lượng còn mỏng cũng ảnh hưởng không nhỏ tới mối  QHLĐ hài hòa trong nhiều DN. Toàn tỉnh hiện chỉ có 4 cán bộ công đoàn chuyên trách tại 3  DN FDI là: Công ty TNHH Sakurai Việt Nam, Công ty TNHH Giầy Sunjade Việt Nam, Công ty TNHH Giầy Annora Việt Nam), các DN FDI còn lại đều là kiêm nhiệm, phụ thuộc vào NSDLĐ nên chưa phát huy được vai trò của tổ chức công đoàn trong việc chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của CNLĐ. Trong khi đó, vai trò điều tiết của Nhà nước đối với chính sách xã hội, nhất là chính sách đối với CNLĐ, như: tiền lương, phúc lợi xã hội, nhà ở và các chính sách xã hội khác còn chậm, chưa hợp lý; sự phối hợp giữa các cấp, các ngành trong việc tham gia giải quyết tranh chấp lao động và tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện cho DN phát triển chưa đồng bộ.

Quan hệ biện chứng

QHLĐ hài hòa có mối liên kết trực tiếp đến hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, năng lực cạnh tranh của DN. Việc cân bằng lợi ích của NLĐ và NSDLĐ là một trong những yếu tố then chốt quyết định thành công của DN. Thực tế cho thấy, khi mối QHLĐ giữa NLĐ và NSDLĐ được “cải thiện” thì lợi ích hai bên đều được bảo đảm. Mối quan hệ biện chứng này đã được xây dựng tại một số DN FDI và DN ngoài Nhà nước trên các lĩnh vực: tiền lương, thưởng, điều kiện sản xuất, hoạt động giải trí...

Công ty TNHH Sakurai Việt Nam (Khu Công nghiệp Lễ Môn), Công ty TNHH Giầy Annora Việt Nam (Khu Kinh tế Nghi Sơn) là hai trong những DN FDI có đông CNLĐ làm việc, bước đầu đã và đang xây dựng được mối QHLĐ tương đối ổn định. Trước đây, những DN này đã xảy ra tranh chấp lao động, ngừng việc tập thể, nhưng sau nhiều cuộc thương lượng giữa tổ chức công đoàn cấp trên, LĐLĐ tỉnh và các cơ quan chức năng, lãnh đạo DN đã tạo điều kiện cho cán bộ công đoàn chuyên trách vào hoạt động thì mối QHLĐ ngày càng được cải thiện. Đồng chí Lương Văn Phương, Chủ tịch Công đoàn chuyên trách Công ty TNHH Sakurai Việt Nam, cho biết:  Nhận thấy những rắc rối và thiệt hại về kinh tế sau những cuộc ngừng việc tập thể, lãnh đạo công ty đã quan tâm và tạo điều kiện nhiều hơn cho công đoàn tham gia hoạt động tuyên truyền pháp luật, phát động các phong trào thi đua lao động sản xuất mang lại hiệu quả thiết thực cho DN và được lãnh đạo DN quan tâm nhiều hơn đến đời sống vật chất và tinh thần của CNLĐ.

QHLĐ tại DN FDI luôn là vấn đề “nóng” được LĐLĐ tỉnh, cơ quan chức năng quan tâm. Năm 2012, LĐLĐ tỉnh đã tổ chức hội nghị đối thoại trực tiếp giữa NSDLĐ và NLĐ nhằm xây dựng QHLĐ hài hòa. Tại hội nghị này, đa số NLĐ kiến nghị với NSDLĐ, các cơ quan chức năng các vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống vật chất và tinh thần (nhà ở, khu trạm xá, khu vui chơi giải trí, điều kiện làm việc); tăng cường các buổi đối thoại giữa NSDLĐ và NLĐ (nhất là DN FDI) để hai bên cùng chia sẻ những hiểu biết về văn hóa, tập quán tín ngưỡng, đồng thời DN công khai các chế độ tiền lương, thưởng, giải quyết dứt điểm những kiến nghị, đề xuất của NLĐ; các ngành chức năng kiên quyết xử lý theo pháp luật đối với NSDLĐ và NLĐ vi phạm pháp luật...

Rõ ràng, khi nhận thức và lợi ích của CNLĐ được nâng lên thì ý thức hành động của CNLĐ cũng có nhiều chuyển biến tích cực, đó là việc chấp hành pháp luật, nhiệt tình và trách nhiệm cao trong sản xuất, cống hiến công sức, trí tuệ làm ra sản phẩm chất lượng đem lại lợi nhuận cho DN. Ngược lại, DN phát triển sẽ bảo đảm được việc làm và thu nhập ổn định cho CNLĐ; đáp ứng một số đề xuất, kiến nghị chính đáng của CNLĐ về tăng lương, tăng hỗ trợ phụ cấp chuyên cần, nhà trọ, xăng xe...; tạo điều kiện cho tổ chức công đoàn hoạt động, thúc đẩy phong trào thi đua lao động, sản xuất làm lợi và tạo dựng uy tín, thương hiệu cho DN. Tuy nhiên, mối quan hệ biện chứng này phải luôn được tạo dựng và “nuôi dưỡng” thường xuyên, bởi nó luôn biến đổi theo thời cuộc và phụ thuộc rất nhiều vào lợi ích hài hòa của cả NSDLĐ và NLĐ.

Nguồn tin: Theo báo thanh hoá

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn