Những vấn đề đặt ra & Giải pháp thực hiện tốt BHYT theo hộ gia đình

Thứ sáu - 03/07/2015 16:13
Tham gia BHYT theo hộ gia đình là một trong những điểm mới quan trọng của Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT. Quy định này sẽ là giải pháp khắc phục một phần tình trạng lựa chọn ngược, chỉ ốm đau mới tham gia BHYT, đồng thời tăng diện bao phủ, tạo cơ sở thực hiện mục tiêu BHYT toàn dân. Tuy nhiên, vì là nội dung mới nên trong quá trình triển khai bước đầu khó tránh khỏi một số hạn chế nhất định. Để khắc phục những hạn chế này, rất cần sự vào cuộc của nhiều cơ quan chức năng, đặc biệt là chính quyền cấp cơ sở.
Những vấn đề đặt ra & Giải pháp thực hiện tốt BHYT theo hộ gia đình
Theo quy định tại Khoản 5 Điều 12 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT, những người tham gia BHYT tự nguyện trước đây sẽ thuộc diện tham gia BHYT theo hộ gia đình từ tháng 01/2015. Khoản 7 Điều 2 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT cũng quy định: “Hộ gia đình tham gia bảo hiểm y tế (sau đây gọi chung là hộ gia đình) bao gồm toàn bộ người có tên trong sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú” và tại Khoản 3 Điều 8 có nêu rõ UBND cấp xã có trách nhiệm lập danh sách người tham gia BHYT hộ gia đình. Tại Khoản 1 điều 13 Nghị định 105 /2014/ND-CP ngày 15/11/2014 quy định Bộ Y tế có trách nhiệm hướng dẫn UBND cấp xã lập danh sách hộ gia đình tham gia BHYT. Tuy nhiên, qua gần 06 tháng triển khai, thực hiện các quy định tại Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT cùng các văn bản hướng dẫn về thu BHYT hộ gia đình gặp không ít khó khăn, vướng mắc; các quy định pháp luật về cư trú, tạm trú có nhiều bất cập, khiến việc xác minh các đối tượng cùng tham gia BHYT theo hộ gia đình trở nên khó khăn hơn. Khối lượng công việc đang ngày càng quá tải tại chính quyền cấp cơ sở, nhất là  UBND cấp xã công tác chuẩn bị sẵn sàng để tiếp nhận nhiệm vụ lập danh sách người tham gia BHYT theo hộ gia đình, từ các yếu tố về quy trình cho tới cơ sở vật chất, nhân lực, phương tiện máy móc còn thiếu thốn.
 
Để giữ vững mục tiêu phát triển đối tượng BHYT trong năm 2015, kịp thời khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện BHYT hộ gia đình, bảo đảm quyền được tham gia BHYT của người dân, ngày 12/03/2015, BHXH Việt Nam đã có Công văn số 777/BHXH-BT hướng dẫn một số nội dung về thu BHYT, trong đó có một số giải pháp tạm thời giải quyết những vướng mắc trong quá trình thực hiện BHYT theo hộ gia đình, nêu rõ: Đối với hộ gia đình tham gia BHYT đã có người tham gia BHYT tự đóng 100% mức đóng từ trước đó, nếu sau ngày 01/01/2015 tiếp tục tham gia BHYT thì vẫn thực hiện gia hạn thẻ cho cá nhân người đó hoặc theo hộ gia đình; những người còn lại trong hộ gia đình chưa tham gia BHYT, khi tham gia BHYT bắt buộc thực hiện theo hộ gia đình và hộ gia đình được phép tham gia 03 tháng, 06 tháng, 01 năm theo quy định của Luật BHYT. Từ 01/01/2016 trở đi, toàn bộ những người có tên trong sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú phải thực hiện BHYT theo hộ gia đình. Trong thời gian chờ Bộ Y tế ban hành văn bản hướng dẫn UBND xã, phường, thị trấn lập danh sách tham gia BHYT hộ gia đình theo quy định của Luật, từ ngày 01/01/2015 đến trước ngày 01/10/2015, hộ gia đình có nguyện vọng tham gia BHYT có thể tự lập danh sách tham gia BHYT theo mẫu biểu do đại lý thu BHYT cung cấp và có xác nhận của Tổ trưởng tổ dân phố, Trưởng thôn/bản, xác nhận của UBND xã, phường, thị trấn nơi cư trú.
 
Thực hiện chỉ đạo của BHXH Việt Nam, trong quá trình triển khai, BHXH các tỉnh, thành phố đã rất linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi để người dân được tiếp tục tham gia BHYT, không bị gián đoạn và ảnh hưởng đến quyền lợi khám, chữa bệnh. Do vậy, số đối tượng tham gia BHYT theo hộ gia đình trong những tháng đầu năm đã có sự gia tăng, trong khi tỷ lệ tham gia ở các nhóm khác đã có sự biến động nhất định. Theo con số thống kê, tính đến hết Quý I/2015, số tham gia BHYT theo hộ gia đình đạt 7,76 triệu người, tăng 147.000 người so với thời điểm cuối năm 2014, mới chỉ đạt 31,45% tổng số đối tượng thuộc diện tham gia và là nhóm có tỷ lệ tham gia BHYT thấp nhất trong 05 nhóm đối tượng được quy định tại Luật. Tuy nhiên, bên cạnh các địa phương tiếp tục gia tăng tỷ lệ bao phủ BHYT nhóm đối tượng hộ gia đình, vẫn còn 17 địa phương có số người tham gia BHYT hộ gia đình giảm và chủ yếu tập trung ở các địa phương có tỷ lệ người tham gia BHYT thấp hơn bình quân chung của cả nước. Số người tham gia BHYT hộ gia đình của cả nước tuy có tăng nhưng còn quá thấp so với tiềm năng và chưa đạt được mục tiêu đề ra theo kế hoạch phát triển đối tượng năm 2015. Nguyên nhân tất cả các thành viên trong gia đình chưa tham gia phải tham gia hết nên ảnh hưởng đến việc tham gia BHYT; kinh tế của đại bộ phận các hộ gia đình còn gặp nhiều khó khăn, khó đủ tiền đóng cùng một lúc cho tất cả các thành viên trong hộ gia đình. việc lập danh sách cho các đối tượng sống tại xã đảo, huyện đảo tại một số địa phương còn chậm do chưa được phê duyệt của cấp có thẩm quyền công nhận là xã đảo, huyện đảo. Công tác tuyên truyền dù đã được triển khai với nhiều hoạt động, tuy nhiên chưa thực sự đi sâu, sát đến từng địa bàn dân cư, giúp người dân hiểu được các nội dung mới của Luật, nhất là các quy định liên quan đến BHYT theo hộ gia đình. Hoạt động của các đại lý thu tại địa bàn các xã cũng chưa thực sự chủ động tiếp cận, phát triển đối tượng, một số còn máy móc. Nhằm cắt giảm tối đa thủ tục hành chính cho hộ gia đình tham gia BHYT, sau khi thống nhất với Bộ Y tế, ngày 08/06/2015, BHXH Việt Nam tiếp tục có Công văn số 2085/BHXH-BT về việc đơn giản thủ tục tham gia BHYT theo hộ gia đình. Theo đó, trong khi chờ Bộ Y tế hướng dẫn việc lập danh sách tham gia BHYT hộ gia đình, người tham gia BHYT theo hộ gia đình không phải trình cơ quan quản lý các loại giấy tờ chứng minh đặc điểm nhân thân đối tượng, tình trạng tham gia BHYT của các thành viên trong hộ gia đình…
 
Tuy nhiên, những hướng dẫn trên chỉ là giải pháp tạm thời xử lý những vướng mắc trong giai đoạn chuyển giao thực hiện luật BHYT cũ và mới. Hiện nay, Bộ Y tế  và BHXH Việt Nam đang đẩy nhanh việc xây dựng hồ sơ, quy trình kê khai hộ gia đình tham gia BHYT. Đây sẽ là văn bản quan trọng hướng dẫn bài bản việc kê khai lập danh sách hộ gia đình tham gia BHYT. Theo đó, Quy trình sẽ được thực hiện với sự tham gia của UBND xã, BHXH cấp huyện, đại lý thu BHYT, trong đó trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân được quy định rõ:
 
- Hộ gia đình có trách nhiệm kê khai đầy đủ, chính xác toàn bộ thành viên trong hộ gia đình vào Danh sách kê khai hộ gia đình tham gia BHYT theo mẫu, gửi UBND xã.
 
- UBND xã thành lập Ban Chỉ đạo lập danh sách tham gia BHYT hộ gia đình; phân công các thành viên trong Ban Chỉ đạo hướng dẫn chủ hộ hoặc người đại diện kê khai toàn bộ thành viên trong hộ gia đình vào Danh sách kê khai hộ gia đình tham gia BHYT
 
- BHXH cấp huyện chịu trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ, dữ liệu do UBND xã chuyển đến, kiểm tra, đối chiếu, tổng hợp, phân loại từng đối tượng tham gia trên địa bàn; chuyển danh sách kê khai người chưa tham gia cho đại lý thu thực hiện khai thác.
 
Sau khi hoàn chỉnh việc xây dựng quy trình thực hiện kê khai, lập danh sách, BHXH Việt Nam sẽ nhanh chóng triển khai tập huấn cho BHXH các tỉnh, thành phố, chỉ đạo BHXH các tỉnh, thành phố kịp thời hướng dẫn BHXH các quận, huyện thị xã tổ chức thực hiện.  Đặc biệt, BHXH các tỉnh, thành phố cần chú trọng, phát huy vai trò tham mưu với UBND tỉnh, chỉ đạo mạnh mẽ công tác thực hiện BHYT theo hộ gia đình, tăng cường sự vào cuộc của UBND các cấp, đặc biệt là cấp xã, coi đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội của địa phương. Sự phối hợp giữa cơ quan BHXH và chính quyền các xã phải được thực hiện chặt chẽ, thường xuyên liên tục, bước đầu chú trọng  triển khai nhanh công tác tập huấn, hướng dẫn thực hiện quy trình, biểu mẫu, sử dụng phần mềm…
 
- Đại lý thu BHYT vận động, thu nộp phí tham gia BHYT của các thành viên hộ gia đình trên cơ sở danh sách người chưa tham gia BHYT do BHXH huyện cung cấp. Nhận và phát hành thẻ BHYT đến người tham gia BHYT.
 
Để từng bước hiện đại hóa quản lý cơ sở dữ liệu người tham gia BHYT, phục vụ yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao, BHXH Việt Nam cũng đang khẩn trương triển khai việc cấp mã định danh cho người tham gia BHXH, BHYT. Do vậy, hồ sơ, biểu mẫu kê khai thông tin người tham gia BHYT từ các hộ gia đình đã được thiết kế bảo đảm thu thập đầy đủ các thông tin cá nhân cần thiết, tạo cơ sở cho việc cấp mã định danh. Đây cũng sẽ là công cụ giúp công tác quản lý của cơ quan BHXH hiệu quả hơn, việc kiểm soát thông tin về tình trạng tham gia BHYT của người dân, làm căn cứ xác định mức đóng BHYT theo hộ gia đình sẽ được thực hiện chính xác.
 
BHXH Việt Nam chỉ đạo BHXH các tỉnh, thành phố tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn cho đối tượng cán bộ xã phường, đại lý BHYT để thống nhất cách hiểu văn bản, thống nhất trong tổ chức thực hiện, kiểm tra, hướng dẫn chi tiết cho người dân nơi mua BHYT, các thủ tục để kê khai, lập danh sách tham gia BHYT theo hộ gia đình.
 
Từ nay đến cuối năm 2015, chỉ còn ít thời gian nhưng có khá nhiều nội dung công việc phải thực hiện. Đây là giai đoạn quan trọng, phải tạo bước chuyển tích cực để hoàn thành mục tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH, BHYT của năm 2015 cũng như mục tiêu đề ra trong Nghị quyết 21-NQ/TW của Bộ Chính trị và lộ trình thực hiện BHYT toàn dân của Chính phủ. Hơn lúc nào hết, BHXH các tỉnh, thành phố cần quyết liệt thực hiện các biện pháp mở rộng đối tượng, tập trung nhiều hơn vào các nhóm đối tượng đang có tỷ lệ tham gia thấp, đặc biệt là nhóm thuộc diện tham gia theo hộ gia đình. Hệ thống đại lý thu phải được tăng cường cả về chất lượng cũng như số lượng, nắm chắc các quy định mới của Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT, kịp thời cập nhật các văn bản hướng dẫn của các Bộ, ngành, BHXH Việt Nam về thu BHYT theo hộ gia đình. Quan trọng hơn, các đại lý thu phải phát huy tính chủ động trong việc tiếp cận, tuyên truyền đến người dân. Thực tế cho thấy, với các địa bàn dân cư hẹp, việc tuyên truyền trực tiếp là hiệu quả hơn cả. Muốn vậy, bên cạnh việc nắm vững chủ trương chính sách, các quy định, hướng dẫn thực hiện, các đại lý thu cần có sự linh hoạt, chủ động trong quá trình triển khai, vì mục tiêu quan trọng là bảo đảm quyền được tham gia BHYT của nhân dân./.

ThS. Trần Đình Liệu, Trưởng ban Thu, BHXH Việt Nam

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn